banner ad
banner ad

10. NOVEMBAR KROZ HISTORIJU

| 10/11/2017

DOGODILO SE NA DANASNJI DAN

Danas je četvrtak, 10. novembar/studeni, 314. dan 2016. godine. Do kraja godine ostao je još 51 dan.

DOGODILO SE NA DANAŠNJI DAN
308. – Rimski car Galerije proglasio svog starog saborca i zemljaka Licinija za svog avgusta-savladara.
1202. – Tokom Četvrtog krstaškog rata, krstaši počeli opsadu grada Zara (Zadar). Grad je osvojen i opljačkan od strane “vojske vernika,Hristovih miljenika”.
1483. – Rođen je Martin Luther, njemački sveštenik, profesor teologije i religiozni reformista. Njegove doktrine su značajno utjecale na nekoliko grupa u okvirima evropskog hrišćanstva, na luterane, reformiste i druge, pa čak u odredjenoj meri i na razvoj društva u tzv. Zapadnom svijetu.
1493. – Rođen je švajcarski alhemičar i ljekar Teofrast Bombast fon Hohenhajm, poznat kao Paracelzus, pisac medicinskih i okultnih djela, koji je odlučujuće doprinjeo primjeni hemije u medicini. Osnivač je jatrohemije, smjera u medicini kojim se svi životni procesi i bolesti objašnjavaju hemijskim reakcijama u organizmu.
1620. – Rođena je Ninon de l’Enclos, francuska književnica i kurtizana.
1668. – Rođen je François Couperin, francuski skladatelj.
1759. – Rođen je Friedrich Schiller, njemački književnik, koji je pored Goethea važio za najuticajnije predstavnike Weimarskog stvaralaštva. Njegove drame, od kojih su najpoznatije “Razbojnici”, “Don Karlos” i “Vilhelm Tel”, imale su ogroman uspjeh, njegove balade su bile najčitanije pjesme u Nemačkoj, a na njegovu ‘Odu radosti’ (“An die Freude”) Betoven je komponovao čuveni završni stav Devete simfonije.
1869. – Rođen je Gaetano Bresci, talijansko-američki anarhista.
1871. – Engleski istraživač Henri Stenli (Henry Stanley), koji je 1869. poslat u ekspediciju u Afriku da pronađe nestalog misionara i istraživača Dejvida Livingstona (David Livingstone), je konačno pronašao njegovo boravište u naselju Udjidji, na obali jezera Tanganjika u centralnoj Africi.
1879. – U Dublinu je rođen Patrick Henry Pearse, irski političar. Rođen je u Dublinu. Otac mu je bio umjetnik i zidar. Za irski jezik zanimanje mu je probudila tetka. Sa 16 godina odlazi u Galsku ligu, a 1903. u 23. godini pridružuje se redakciji lista “An Claidheamh Soluis” (“Mač svjetla”). Protivio se postojećem školskom sustavu pa je osnovao St. Enda School gdje je podučavao na engleskom i na irskom. To se pokazalo kao vrlo uspješan eksperiment. U studenom 1913. pozvan je na prvi sastanak Irskih dobrovoljaca. Član Irskog Republikanskog Bratstva postao je 1914. godine, a bio je i jedan od petorice članova Vojnog Odbora. Nakon podizanja Uskršnjeg ustanka, proglašen je predsjednikom Republike Irske, naravno samo imenom. Kad je uvidio da ne mogu pobjediti, naredio je svima da se predaju. Pogubljen je 3. svibnja 1916. u 36. godini ispred streljačkog voda. Uskršnji ustanak (engleski: Easter Rising, irski: Éirí Amach na Cásca) naziv je za vojno neuspjelu pobunu irskog naroda u Dublinu kojom se htjelo osloboditi britanske vlasti. Ustanak se odigrao 1916. godine. Irska je stekla nezavisnost tek 1949. godine.
1891. – Umro je francuski pisac Artur Rembo, koji je svoja najbolja djela napisao između 17. i 20. godine. Hvaljena preko mjere i žestoko osporavana, njegova poezija je utjecala na sve poetske pravce 20. vijeka, a posebno na simboliste i nadrealiste (“Pijani brod”, “Iluminacije”, “Boravak u paklu”).
1915. – U Prvom svjetskom ratu, Četvrta bitka na Soči.
1918. – Primirjem između Njemačke i sila Antante okončane ratne operacije u Prvom svjetskom ratu.
1925. – Rođen je Richard Burton, velški glumac.
1928. – Rođen je Ennio Morricone, talijanski skladatelj.
1928. – Za japanskog cara je krunisan Hirohito. Njegova vladavina od 1926. obilježena je agresivnom militarističkom politikom Japana (napad na Kinu 1931. i 1937., pakt s Hitlerom 1940.). Napadom na SAD (Perl Harbur, 1941.) ušao je u Drugi svjetski rat, a u avgustu 1945. objavio je bezuslovnu kapitulaciju Japana. Da bi zadovoljio generala Mekartura, 1946. se “odrekao božanskog porijekla” (po šinto vjerovanju, japanska carska porodica je direktni poromak boginje sunce Amateratsu). Međutim, ovo odricanje je sporno, pošto je tekst napisan dvosmislenim jezikom i krajnje neobično, pa se vjeruje da ono što je predočeno Mekarturu nije to što je Mekartur mislio. Međunarodni sud oslobodio ga je 1948. optužbe za ratne zločine.
1938. – Umro je državnik i prvi predsjednik turske republike Mustafa Kemal-paša, poznat kao Ataturk (“otac svih Turaka”). Pod njegovim vođstvom 1922. zbačen je poslednji sultan Muhamed VI, a 1923. Turska je proglašena republikom.
1942. – Njemačke trupe su u Drugom svjetskom ratu zaposjele i neokupirani dio Francuske, pod kontrolom kvislinške vlade u Višiju.
1943. – Radi lakšeg upravljanja okupiranom teritorijom, njemačke vlasti u Drugom svjetskom ratu uspostavile kvislinšku “Narodnu upravu” u Crnoj Gori.
1945. – Na prvim posljeratnim izborima izabrana Ustavotvorna skupština Demokratske Federativne Jugoslavije.
1952. – Džon Mulin i Vejn Džonson u Los Anđelesu su prvi put prikazali svoj izum – video rekorder.
1965. – Premijer Rodezije Ijan Smit jednostrano je proglasio nezavisnost od Velike Britanije, koja je režim bijele manjine proglasila ilegalnim i uvela trgovinske sankcije.
1969. – Američka televizijska kuća, Public Broadcasting  Service, počinje sa emitiranjem popularne dječije serije ¨Ulica Sezam¨(Sesame Street).
1975. – Vlade SFR Jugoslavije i Italije potpisale su Osimski sporazum kojim su regulisane granice između dvije zemlje. Ugovorom je regulisan i dio sporne granice od Međe Vasi do zaliva Sveti Jernej, kao i granica u vodama Tršćanskog zaliva.
1982. – U sedamdeset petoj godini života u Moskvi je preminuo Leonid Brežnjev (1906.- 1982.) dugogodišnji lider Sovjetskog Saveza i generalni sekretar KP SSSR-a.
1989. – Počelo je rušenje Berlinskog zida, koji je 28 godina bio simbol podjele Evrope poslije Drugog svetskog rata i ideološko-političke i vojne konfrontacije Istok-Zapad.
1989. – Centralni komitet bugarske Komunističke partije smenio je Todora Živkova, koji je 35 godina bio na čelu partije, a od 1971. i predsednik Državnog savjeta. Vođstvo partije preuzeo je Petar Mladenov. Živkov je potom izbačen iz partije i optužen za korupciju.
1991. – U Vukovaru su počele ulične borbe pripadnika hrvatskih policijskih snaga i JNA. Jedinice JNA osvojile su Vukovar 18. novembra. Grad je potpuno uništen.
1993. – Granata ispaljena sa položaja VRS u ulici Žrtava fašizma, u sarajevskoj općini Novi Grad usmrtila je 9, a ranila 32 osobe.
1994. – Irak je priznao Kuvajt kao suverenu državu.
1995. – Vojne vlasti u Nigeriji su, pod optužbom za ubistvo, objesile aktivistu za prava manjina Kena Saro Vivu i osam njegovih saradnika.
2001. – Umro je američki pisac Ken Kesi, koji je 1962. godine objavio čuveni roman “Let iznad kukavičjeg gnezda”, koji je podržavao pobunu protiv rigidnih autoriteta i koji je inspirisao hipi pokret 60-tih godina prošlog vijeka.
2004. – Vlada Republike Srpske uputila je javno izvinjenje porodicama Bošnjaka stradalim u Srebrenici u periodu od 10. do 19. jula 1995. godine, konstatujući da se u Srebrenici desio “zločin velikog obima”.
Objavljeno u: Hronika

Komentari zatvoreni.